Ik moet iets opbiechten. Ik ben lang, lang geleden een dierbaar kamermuziekensemble kwijtgeraakt door mijn slechte gedrag. Ik kon ongecontroleerd uit mijn slof schieten en mijn collega’s op de huid zitten als ik het niet goed genoeg vond. Als we onder tijdsdruk stonden. En als ik het gevoel had dat ze er niet alles uit haalden, het te gezellig wilden houden tijdens de repetities. Op een dag viel het ensemble uiteen en ik kreeg te horen dat het mijn schuld was. Dat was ongelofelijk confronterend.
Ter verdediging: ik was in die periode extreem overbelast. Ik deed de opleiding Alexandertechniek, wat er dus niet meteen toe leidde dat ik zo zen als een heilige werd, integendeel. Ik was constant moe en overwerkt. Ik had een ongezond liefdesleven met veel pijn en verdriet. En ik speelde bij andere ensembles en orkesten waar de omgangscultuur zo was… nou ja, zoals waar het nu in de media over gaat. Dus ik wist niet beter. ‘No pain no gain’. ‘Je moet ergens doorheen breken’. En het is sowieso nooit goed genoeg. Echt nooit.
In de loop der jaren heb ik geworsteld met mijn veeleisende gedrag. Ik ben gaan zien dat het niet alleen schadelijk is voor anderen, maar vooral ook voor mezelf. En ik heb ontdekt dat als je vanuit zachtheid en vriendelijkheid, met humor, naar jezelf en anderen kijkt, dat de muziek er dan zoveel beter van gaat klinken. Want bijna niemand gooit er met de pet naar. Daarvoor houden we allemaal te veel van ons vak en van de muziek. Maar we zitten vast in een systeem. We denken en masse dat we onszelf (en elkaar) geweld moeten aandoen om beter te worden, omdat dat de enige manier is die we kennen. Omdat onze hele maatschappij erop gericht is om door middel van ‘je best doen’ en ‘hard werken’ hogerop te komen.
En toch, lieve vrienden, is er een alternatief. Je hoeft je ideaalbeeld van hoe het moet klinken niet los te laten: koester het, laat het in je tot leven komen. Maar als jij keihard je best gaat doen en innerlijk tegen jezelf gaat lopen foeteren bij elk foutje, dan trigger je een enorme stressreactie in je lijf, met de bijbehorende spanning op precies die plekken waar je het niet wilt. Je adem gaat vastzitten, je lijf verkrampt. Dat klinkt dus niet beter. En dit gebeurt ook als iemand anders tegen je foetert. Maar dat terzijde. Of nee, niet terzijde. Nee, dat is essentieel. Want daar moeten we over nadenken. Als docenten, als dirigenten, als collega’s, als kunstenaars. Wat de gevolgen zijn van hoe we met elkaar omgaan. Is dit echt de manier om het beste uit onszelf en elkaar te halen?
Kijk. Bij dit alles kan Alexander techniek dus helpen. Daar gaat het namelijk niet over meer, maar juist minder doen. Overbodig gedoe in je lijf en denken loslaten. Patronen van te veel spanning – en spanning creërende gedachtes – afleren. En dat alles door simpelweg even te stoppen. Probeer maar eens: even uitademen. Hehe. Even naar de stilte luisteren, je gezicht laten verzachten, je ogen. Denk aan een zacht konijntje. Laat je nek en schouders maar wat los. Adem nog maar eens. Even pas op de plaats. En dan… kan er zomaar iets moois naar je toe komen. Moeiteloos.
